چکیده: دسترسی بانک‌ها و سازمان‌های مالیاتی به حساب‌های بانکی افراد در چارچوب ضوابط شفاف و قانونی در بسیاری از کشورهای جهان امری مرسوم است اما در ایران هر بار که از لزوم دسترسی به گردش مالی حساب‌های بانکی حرفی به میان می‌آید بسیاری از کارشناسان و مردم با این اقدام مخالفت می‌کنند. به نظر می‌رسد افزایش فساد و سوء مدیریت موجب کاهش اعتماد بدنه عمومی به دولت شده و از همین رو فعلاً چنین اقداماتی راه به‌جایی نمی‌برند. نظرات کارشناسان از منظر اقتصادی و جامعه‌شناختی در این زمینه قابل‌تأمل است

  • مجید رضا داوری، کارشناس ارشد بانکی: بررسی حساب‌های بانکی بر اساس قوانین، در کشورهای جهان مرسوم است
  • یک شهروند: به بانک‌ها و دولت اعتمادی نیست. نه یارانه می‌خواهیم و نه دولت حق دارد به‌حساب ما سرکشی کند
  • سعید معیدفر، جامعه‌شناس: کاهش امکان مشارکت اجتماعی برای افراد، یکی از دلایل تضعیف اعتماد به دولت است

نظام مالیاتی ایران به‌رغم تمام تلاش‌ها برای گستردگی و دقیق شدن آن، هنوز هم با مشکلات زیادی روبه‌رو است و حجم فرار مالیاتی در ایران نگران‌کننده است. شهریورماه امسال امید علی پارسا، رئیس سازمان امور مالیاتی اعلام کرده است: «بر اساس برآوردها حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم که رقم بسیار بزرگی است». از سوی دیگر نظام خدمات رفاهی هم در ایران مشکلات عدیده‌ای دارد و به نظر می‌رسد دولت توان شناسایی دقیق جامعه هدف این طرح‌ها را ندارد. برای نمونه در ماجرای پرداخت یارانه معیشتی دوباره این سؤال پیش آمد که یارانه باید به چه کسانی پرداخت شود؟ و پرسش دیگر اینکه آیا می‌توان با دسترسی به حساب‌های بانکی، جامعه هدف را تعیین کرد؟ فاطمه یک شهروند ۳۲ ساله اهل ارومیه کارمند یکی از فروشگاه‌های لوازم‌خانگی در تهران است. او درباره اینکه چگونه می‌توان گروه‌های نیازمند را از غیر نیازمند تشخیص داد؛ می‌گوید: «نیازمند و غیر نیازمند نداره. این حق مردمه باید پرداخت بشه. به بانک‌ها و دولت اعتمادی نیست. نه یارانه می‌خواهیم و نه دولت حق دارد به‌حساب ما سرکشی کند.» مجید رضا داوری، کارشناس اقتصادی، بررسی حساب‌های مردم از سوی دولت امری مرسوم در همه کشورهای دنیا است. بر اساس قوانینی که در این کشورها وجود دارد، امری مرسوم است که سبب می‌شود جلوی تخلفات در حوزه مالی و پول‌شویی گرفته شود. داوری بابیان اینکه کسانی که مالیات پرداخت نمی‌کنند درواقع حق جامعه را ادا نمی‌کنند، تأکید می‌کند در بیشتر کشورها دولت‌ها برای مقابله با پول‌شویی و تخلفات بانکی حساب‌های بانکی مردم را تحت نظر دارند تا اگر تخلفی صورت بگیرد، یا اگر کسی مالیات پرداخت نمی‌کند با آن برخورد کند. این اقدام کاملاً درست است. به گفته داوری یکی از ابزارهای دولت برای تشخیص افرادی که تمکن مالی بالا دارند اما یارانه دریافت می‌کنند، استفاده از سامانه‌های مالیاتی است. از این طریق به‌راحتی می‌توان بخش قابل‌توجهی از یارانه بگیران ثروتمند را حذف کرد.

 به گزارش همستان، داوری با اشاره به اینکه بر اساس اعلام دولت قرار است به ۶۰ میلیون نفر یارانه پرداخت شود، تصریح کرد: «حذف سایر افرادی که در لیست دولت قرار دارند، نیازمند بررسی دقیق و برنامه‌ریزی است. علاوه بر سامانه مالیاتی می‌توان یارانه بخشی از کارمندان دولت که را نیز حذف کرد؛ زیرا این افراد زیرخط فقر قرار ندارند. او درعین‌حال یادآوری کرد: روش‌های دیگری هم برای تشخیص افراد متمول و بی‌نیاز از یارانه وجود دارد که یکی از آن‌ها حذف یارانه افرادی است که بیش از یک ملک مسکونی دارند و این کار به‌راحتی قابل انجام است؛ اما چرا مردم تا این اندازه به دسترسی دولت‌مردان به حساب‌هایشان حساس هستند؟ یک جامعه‌شناس دو سال پیش از کاهش اعتماد اجتماعی به دولت به‌عنوان اصلی‌ترین عامل سخن گفته است.

سعید معیدفر در این گفت‌وگو که همشهری آن را اسفندماه ۹۶ منتشر کرده بود؛ گفته است: «عده‌ای آمدند و گفتند ما در همه حوزه‌ها جامعه را راهبری می‌کنیم؛ در اقتصادش، اجتماعش، فرهنگش، رفتار اجتماعی‌اش، روابط سیاسی‌اش و کلاً در همه زمینه‌ها. جامعه هم همین شیوه را پذیرفت اما یک‌دفعه دید که خیلی‌ها درگیر فساد و درگیر سوء مدیریت‌شده‌اند؛ بنابراین اعتماد جامعه هم کم‌کم کاهش یافت.» درواقع ازنظر آقای معیدفر این فساد و ناکارآمدی است که موجب شده مردم به سیاست‌های اعلامی دولت روی خوش‌نشان ندهند. معیدفر می‌گوید: «یکی از دلایلی که سرمایه اجتماعی ما تضعیف‌شده و اعتماد اجتماعی به‌عنوان شاخص آن پایین آمده، همین است که امکان کنشگری اجتماعی برای افراد به حداقل رسیده است. متأسفانه هرقدر جلوتر آمده‌ایم، نقشی که افراد باید در جامعه داشته باشند، کاهش‌یافته و تقریباً به صفر رسیده است. آدم‌ها از کنشگری ساقط‌شده‌اند.» به گفته معیدفر جامعه دائماً، پرونده‌های جدید فساد را می‌بیند و به‌این‌ترتیب بیش‌ازپیش اعتمادش لطمه می‌بیند. درنتیجه این وضعیت، مردم به طرح‌های دولت نمی‌توانند اعتماد کنند بی‌آنکه ریشه این عدم اعتماد را بشناسند.

عکس: خبرآنلاین