چکیده: مشهور است که می‌گویند احساس تبعیض و بی‌عدالتی از خود تبعیض و بی‌عدالتی برای جامعه خطرناک‌تر است. وقتی در جامعه احساس تبعیض و بی‌عدالتی گسترش پیدا کند آن‌وقت سیاست‌گذاری اجتماعی و اقتصادی در آن جامعه تحت تأثیر عوامل متعدد کارایی خودش را از دست می‌دهد. یکی از این سیاست‌ها موضوع حذف یارانه پنهان حامل‌های انرژی است که با همراهی جامعه همراه نشد

  • حجت‌الاسلام غرویان: گسترش فساد به بی‌اعتمادی عمومی دامن می‌زند
  • یک شهروند: دولت به‌جای گران کردن بنزین بهتر بود پول فسادها را جمع می‌کرد

اگر مردم به دولت اعتماد نداشته باشند، هر تصمیمی حتی اگر به نفع آن‌ها باشد همیشه با چالش روبه‌رو خواهد شد. این عبارت خلاصه‌ای است از بحث پیچیده و چندلایه مشروعیت در ساختار اداری و تصمیم سازی کشورها. نکته‌ای که حالا کارشناسان علوم اجتماعی و مذهبی درباره آن هشدار می‌دهند. کاهش اعتماد عمومی می‌تواند برنامه‌های اصلاحی دولت را با چالش مواجه کند. پس چه باید کرد؟

فریبا، یکی از کاربران توییتر حدود یک ماه پیش توییت کرده بود: «به‌جای گرون کردن بنزین بهتر بود پول فسادهای زنجانی و خاوری رو جمع می‌کردید.» مقصود فریبا روشن است. او بر این نظر است که فساد به‌قدری گسترده شده که اگر جلوی آن گرفته شود کشور می‌تواند بهتر اداره شود بی‌آنکه نیاز باشد قیمت کالای مهمی مانند بنزین را اصلاح کنیم. در حرف «فریبا» نوعی ساده‌سازی و تقلیل‌گرایی هم دیده می‌شود اما واقعیت این است که او تنها نیست. «محمد»، دانشجوی ترم شش علوم اجتماعی است او عقیده دارد که فضای اجتماعی به‌گونه‌ای است که براثر فسادهای بزرگ بانکی و… اعتماد اجتماعی به تصمیم‌های دولت کاهش‌یافته و درنتیجه نمی‌توان روش‌های غلط را اصلاح کرد. در همین رابطه حجت‌الاسلام محسن غرویان استاد برجسته حوزه علمیه قم بر این نظر است که احساس تبعیض موجب می‌شود مردم تصور کنند اگر یارانه‌ها را نگیرند این مبلغ به دست افرادی می‌رسد که تمکن مالی بیشتری دارند و درنتیجه این احساس شکاف اجتماعی را عمیق‌تر می‌کند. ازنظر غرویان باید سازوکاری طراحی شود که اقشار آسیب‌پذیر و کم‌درآمد به شکلی متعادل از یارانه ثروت ملی مخصوصاً نفت بهره‌مند شوند: «ضمیر ناخودآگاه جامعه به سمتی حرکت کرده که از هیچ پولی نباید گذشت. حال‌آنکه این تفکر خطرآفرین و البته نادرست است.» ازنظر غرویان گسترش فساد اقتصادی باعث شده نارضایتی اجتماعی در کشور تشدید شود: «مردم هرروز باخبرهای متعددی پیرامون دادگاه مفسدان اقتصادی و اخلالگران مواجه می‌شوند. علاوه بر این خبرهایی مبنی بر گسترش حقوق‌ نجومی خود موجب گسترش بی‌اعتمادی جامعه نسبت به دولت می‌شود. در چنین شرایطی باید همه تلاش را به کاربندیم تا احساس عدالت اجتماعی در جامعه شکل گیرد.» ازنظر استاد حوزه علمیه قم زمانی که مردم احساس واقعی عدالت اجتماعی را تجربه کنند، احساس نوع‌دوستی در آن‌ها چند برابر می‌شود: «در چنین شرایطی است که رحم و مروت افراد پویا شده و درنتیجه از در راستای از بین رفتن بی‌عدالتی خود حاضر به انصراف از دریافت مبلغ یارانه‌های نقدی می‌شوند. این شیوه درنهایت به نفع اقشار ضعیف است.»

ازنظر حجت‌الاسلام غرویان شیوه کنونی پرداخت یارانه نقدی به‌گونه‌ای گسترش گداپروری است، زیرا پرداخت نقدی یارانه‌ها درنهایت احساس فقر و کمرنگ شدن شوق زندگی را در جامعه گسترش می‌دهد.

ازنظر او این احساس برای پویایی و رشد جامعه خطرناک است و باید راهی برای از بین بردن آن پیدا کرد و به‌این‌ترتیب بهترین راه برای از بین بردن این احساس نیز توسعه اشتغال و ایجاد شغل و گسترش زمینه‌های تولید در جامعه است.