چکیده: اصلاح قیمت بنزین و به‌تبع آن افزایش قیمت برخی دیگر از کالاها ممکن است موجب شود الگوی تغذیه شماری از خانوارهای طبقات پایین جامعه دچار تغییر شود و آن‌ها کمتر بتوانند از برخی اقلام خوراکی مفید مانند لبنیات و گوشت استفاده کنند. برای رفع این مشکل برخی از کارشناسان پیشنهاد می‌کنند بن‌های غذایی جای پرداخت یارانه نقدی را بگیرد.

  • اکبر ترکان: پرداخت یارانه نقدی فایده ندارد؛ بن غذایی جایگزین آن شود
  • یک شهروند: درآمد اصلاح قیمت بنزین صرف آموزش کودکان و مصرف گوشت و لبنیات اقشار ضعیف شود

پرداخت یارانه نقدی می‌تواند به‌عنوان راه‌حل قطعی در کاهش شدت فقر به کار گرفته شود؟ بسیاری از کارشناسان اقتصادی و پژوهشگران علوم اجتماعی به این پرسش پاسخ منفی می‌دهند. چنان‌که بسیاری از شهروندان غیرمتخصص هم همین نظر رادارند. احمد فراهانی، دریکی از مدارس غیرانتفاعی منطقه سه تهران معلم است. او در زمره همان شهروندانی است که عقیده دارند یارانه نقدی نمی‌تواند گره‌ای از مشکلات عدیده معیشتی خانوارها بگشاید. فراهانی البته اساساً با پرداخت یارانه مخالف است و عقیده دارد اگر سازوکارهای یک اقتصاد سالم در کشور شکل بگیرد مردم زندگی‌شان رونق می‌گیرد: «یادم است که دوره دولت اصلاحات خیلی از مشکلات اقتصادی مردم کم شده بود چون ما با همه دنیا دعوا نداشتیم و کارهای اقتصادی هم رونق داشت.» به گفته فراهانی سیاست کاهش مصرف بنزین خوب است اما درآمد حاصل از آن باید به‌صورت یارانه غیرمستقیم برای آموزش کودکان و مصرف گوشت و لبنیات صرف شود تا فقر باعث نشود کودکان آسیب ببینند. اکبر ترکان مشاور سابق رییس‌جمهور که از مدیران باسابقه کشور به شمار می‌رود هم قبول دارد که سیاست پرداخت یارانه نقدی ناکارآمد است: «ادامه این شیوه گره‌ای از مشکلات اقتصادی اقشار ضعیف باز نمی‌کند. جامعه درخطر فقر غذایی قرار دارد و باید تلاش کرد این مقوله را به بهترین شکل ممکن با پرداخت بن‌های الکترونیک مواد غذایی مدیریت کرد.» ازنظر ترکان ازآنجاکه خانواده‌ها با خلأ درآمد کافی روبه‌رو هستند؛ همان مبلغ اندک حاصل از یارانه نقدی را هم برای امور ضروری مثل تغذیه سالم صرف نمی‌کنند پس به‌این‌ترتیب جامعه درخطر سوءتغذیه قرار دارد. او با تأکید بر لزوم استفاده از «بن مواد غذایی» به‌عنوان یکی از بهترین شیوه‌های حمایتی از اقشار آسیب‌پذیر، به همستان می‌گوید: «این شیوه مسیر گسترش فقر غذایی را کُند و حتی متوقف می‌کند. فراموش نکنیم که اولین آسیب حاصل از فقر نه‌تنها در ایران بلکه در دیگر نکات دنیا نیز گرسنگی است. این روند باید با بیشترین سرعت ممکن کنترل شود.» ازنظر ترکان فقر غذایی منجر به گسترش افت تحصیلی، افت سلامت عمومی در جامعه و آسیب‌های اجتماعی بعدی می‌شود، از همین رو باید گروه‌های نیازمند را شناسایی کرد و با شناسایی این گروه‌ها در پی رفع نیازهای این گروه‌ها گام برداشت. پاسخ دادن به نیازهای این گروه‌ها شرایطی را فراهم می‌کند که خسارت‌های ناشی از فقر در جامعه کنترل شود. ازنظر ترکان «سازمان بهزیستی» و «کمیته امداد» دو مرجع قابل‌اعتماد برای شناسایی خانوارهای نیازمند هستند. به گفته او افرادی که تحت پوشش بهزیستی یا کمیته امداد قرار دارند نیازی جدی به بسته‌های حمایتی غذایی دارند و می‌توان با استفاده از اطلاعات این دو نهاد شیوه حمایتی مناسبی را طراحی کرد.