چکیده: وزارت علوم به دنبال آن است که همه موسسات آموزش نیروی تخصصی در کشور را زیر نظر قرار دهد اما اجرای مصوبه یکپارچه‌کردن نظام آموزش عالی کشور مشکلاتی را برای برخی دانشگاه‌های سازمانی به وجود آورده است. برخی از دانشگاه‌ها بدون دردسر این قانون را پذیرفته‌اند و برخی دیگر مانند دانشکده محیط زیست تصمیم گرفته‌اند راه‌های دیگر را امتحان کنند. دانشکده محیط زیست، به گفته مدیرانش، نه قرار است ادغام شود نه منحل بلکه به سمت تمرکز بیشتر بر دوره‌های آموزش محیط‌بانی و آموزش پرسنل می‌رود. هر چند شواهد نشان می‌دهد این اقدام بدون توجه به دانشجویان در حال تحصیل و حتی فارغ‌التحصیل شده، استادان و حتی کارکنان این دانشکده گرفته شده است.

  • بزرگ حداد، رییس سابق دانشکده محیط زیست: چیزی به نام انحلال دانشکده در دستور کار نیست
  • یکی از مسئولان دانشکده محیط زیست: دانشگاه به طور کلی منحل شده است و نامه انحلال هم به وزارت علوم ارسال شده است
  • یکی از دانشجویان دانشکده محیط زیست: دانشجویان در این سال‌ها به جای این که نگران درس‌ها و پروژه‌هایشان باشند نگران این بودند که آیا فردا جایی هست که بتوانم در آن درس بخوانم؟

دانشکده محیط زیست سال ۱۳۵۱ و با عنوان آموزشکده محیط زیست تاسیس شد. هدف این آموزشکده تأمین و تربیت نیروی انسانی متخصص و ماهر مورد نیاز عرصه محیط زیست کشور و با جهت‌گیری ترویج و نشر مفاهیم محیط زیستی بود. هیات وزیران در جلسه ۷ دی ۸۹، ارتقای این مرکز را به «دانشگاه محیط زیست» تصویب کرد و تعداد رشته‌های تحصیلی آن را در مقطع کاردانی و کارشناسی به ۱۲ عنوان رشته افزایش داد. اما هنوز یک سال از این ارتقا نگذشته بود که وزارت علوم مصوبه ۳۰/۱۱/۱۳۹۰ شورای عالی اداری را در دستور کار خود قرار داد. بر اساس بند الف ماده دوم این مصوبه، تمامی مراکز آموزشی موجود در دستگاه‌های اجرایی کشور که تحت هر عنوان به آموزش‌های نظری می‌پردازند، به بخش غیردولتی یا وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فن‌آوری و یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی واگذار شده و دستگاه‌های مذکور مجاز به صرف هزینه، منابع، نیروی انسانی برای این مراکز نیستند. این مصوبه دوم دی ۹۶ به تصویب شورای عالی اداری رسید و به نهاد‌های ذی‌ربط شامل وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان سنجش آموزش کشور جهت اجرا ابلاغ شد.

شاید بتوان این تاریخ را لحظه‌ای تاریخی برای دانشکده محیط زیستِ وابسته به سازمان حفاظت محیط دانست. بر اساس این مصوبه این دانشگاه ملزم به انتقال و ادغام شده بود اما مسئولان این دانشکده و مسئولان سازمان محیط زیست خواستار تغییرات دیگری برایش بودند.

دانشجویان بحرانی‌ترین روزهای خود را در این دانشکده می‌گذرانند، هر روز شایعاتی مبنی بر انحلال کامل آن و حتی ندادن مدرک به گوششان می‌خورد و حتی پس از دو سال پیگیری و اعتراض هنوز هم امیدی برای نجات دانشکده‌شان دارند اما نمی‌دانند مسئولان در نهایت تصمیم نهایی‌شان را گرفته‌اند.

یکی از دانشجویان در مصاحبه با همستان می‌گوید: «زمزمه‌های انحلال دانشکده را از همان اوایل سال ۹۷ شنیدیم. تجمع کردیم، اعتراض کردیم، به هرکسی که فکر می‌کردیم می‌تواند کاری برایمان کند مراجعه کردیم. بیش از این کاری از دست‌مان برنمی‌آمد.»

یکی دیگر از دانشجویان هم می‌گوید: «مدنی مقصر است چون این ایده را او داد، و کلانتری هم مقصر است چون بدون هیچ دلیل موجهی فقط می‌گوید شما را نمی‌خواهم. ایشان حتی حاضر نشدند یک‌بار با ما حرف بزنند یا ما را به دفترشان راه دهند، یک‌بار به دانشگاه بیایند و ببینند درد ما چیست؟ شاید اگر یک‌بار فقط یک‌بار حاضر به پاسخگویی بودند شاید وضعیت بهتر بود. او می‌خواهد تا قبل از تمام شدن کار دولت، کار را تمام کند. من در این سال‌ها به جای این که نگران درس‌ها و پروژه‌هایم باشم نگران این بودم که آیا فردا جایی هست که بتوانم در آن درس بخوانم؟ تکلیف این همه سال زحمتی که برای گرفتن این مدرک کشیده‌ام چه می‌شود؟»

دانشجوی دیگر درباره سرانجام دانشکده‌شان می‌گوید: «اگر سازمان کمی از تصمیمش عقب‌نشینی کند می‌توانیم دانشکده را نگه داریم وگرنه باید با ۴۸ سال سابقه این دانشکده خداحافظی کنیم.» وی درباره اهمیت وجود دانشکده نیز اضافه می‌کند: «‌به نظر من اهمیت دانشگاه ما علاوه بر رشته‌های محیط زیستی که دارد شامل رشته‌هایی مثل عمران و معدن هم می‌شود، محیط زیست دریای خزر را، معدن موجود در کوه‌ها را به ورطه نابودی کشاند و چه کسی جز دانشجوی معدن محیط زیست می‌تواند هم منافع معادن را در نظر بگیرد هم محیط زیست را؟»

امید بزرگ حداد، رئیس سابق دانشکده محیط زیست کرج چهارم اردیبهشت در گفت‌وگو با خبرگزاری دانشجو درباره انحلال این دانشکده گفته است: «چیزی به نام انحلال دانشکده در دستور کار نیست و واژه انحلال تفسیری است که بعضی افراد از تغییر ماموریت دانشکده انجام می‌دهند. قرار است این دانشکده به سمت تمرکز بیشتر بر دوره‌های آموزش محیط بانی و آموزش پرسنل برود و این موضوع قبلاً نیز سابقه داشته و بناست پررنگ‌تر از گذشته شود.» گذشته از این، یکی از مسئولان دانشکده در گفت‌وگو با همستان آب پاکی را روی دست دانشجویان ریخته و می‌گوید: «دانشگاه به طور کلی منحل شده است و نامه‌اش را هم وزارت علوم ارسال کرده است. کاربری دانشکده به نام اداره کل محیط زیست استان البرز خورده و کم‌کم دارند می‌آیند اینجا را بگیرند و اگر این طور بماند مشکلات زیادی هم برای پرسنل و هم برای دانشجوها پیش می‌آید.»

بند الف ماده یک همان مصوبه می‌گوید: «منابع، امکانات، اعضای هیأت علمی، تجهیزات و نیروی انسانی مؤسسات آموزش عالی وابسته به دستگاه‌های اجرایی کشور که دوره‌های آموزشی آنها منجر به اخذ مدرک نظری دانشگاهی می‌شود، حسب مورد به دستگاه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی منتقل می‌شود تا در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی وابسته به دو وزارتخانه مذکور ساماندهی شوند.» بنا بر این بند از مصوبه، دانشجویان و حتی اساتید و کارکنان دانشگاه انتظار دارند به دانشگاه دیگری منتقل شوند که زیر مجموعه وزارت علوم باشد.

استاد این دانشکده که نخواست نامی از او برده شود، می‌گوید: «دانشگاه خوارزمی به این منظور تاکنون دو مرتبه به وزارت علوم نامه زده است اما دانشکده محیط زیست تمایلی به اجرای این قانون ندارد؛ چرا که، پرسنل و ردیف بودجه را منتقل می‌کند اما حرفی درباره انتقال باقی امکانات و منابع مانند ساختمان‌ها و زمین‌های متعلق به آن نمی‌زند. اما نظر دانشگاه خوارزمی این است که باید طبق قانون عمل شود یعنی امکانات، بودجه، و همه چیز باید منتقل شود نه این که هر چیزی که دلشان می‌خواهد را نگه دارند و هر چیزی را که دلشان نمی‌خواهد منتقل کنند.»

این موضوع برای نخستین بار نیست که اتفاق می‌افتد بلکه در سال ۹۳ دانشگاه علوم اقتصادی که وابسته به وزارت امور اقتصادی و دارایی بود با دانشگاه خوارزمی ادغام شده است. همچنین دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور) وابسته به وزارت نیرو با تمامی منابع، تجهیزات، امکانات، اعتبارات، تعهدات، وظایف و نیروی انسانی در سال ۹۰ به وزارت علوم و دانشگاه شهید بهشتی منتقل شد. استاد این دانشکده مشکل اصلی را در پرونده‌هایی می‌داند که از سال ۵۱ در این دانشکده به جا مانده است «اینجا تقریباً پرونده دانشجو‌هایی موجود است که بیست، بیست و پنج سال پیش فارغ‌التحصیل شده‌اند، اما شاید برای کاری نیاز به تاییدیه داشته باشند یا کسی بخواهد برای ادامه تحصیل به خارج از کشور برود و نیاز به تاییدیه دانشگاه داشته باشد و خب بعد از انحلال این تاییدیه را چه کسی می‌خواهد به آنها بدهد وقتی متولی وجود نداشته باشد.»

به گفته او مشکل بعدی دانشجویان ارزش مدارکی است که قرار است از این دانشکده بگیرند: «بحث این است که دانشجویان از دانشگاهی فارغ‌التحصیل شده‌اند که نه به دانشگاه‌های وزارت علوم ادغام شده است و نه اتفاق دیگری برایش افتاده بلکه منحل شده است. چنین مسئله‌ای از نظر روانی این معنی را می‌دهد که جای بی‌ارزشی بوده که این اتفاق برایش افتاده ولی اگر قرار باشد دانشکده زیر نظر دانشگاه خوارزمی برود می‌گویند دانشکده به دانشگاه خوارزمی منتقل شده و این دو قضیه با هم متفاوتند.»

این استاد تاکید می‌کند که مسئولان دانشگاه بعضی مسائل را کاملاً نادیده گرفته‌اند: «آینده پرسنل و دانشجویان را نادیده گرفته‌اند و اصلاً به آن فکر نکرده‌اند. من مطمئنم کسانی که دارند این تصمیم را می‌گیرند فکر می‌کنند دانشجویان فارغ‌التحصیل شوند دیگر مراجعه به این دانشگاه تمام شده است.» همچنین، آن‌طور که یکی از کارکنان هم اشاره می‌کند نه وضعیت کارمندان و نه وضعیت استادان هیئت علمی مشخص نیست.