چکیده: مدتی است که عبارت «گودهای پر خطر» در سخنان مدیران شهری تهران زیاد به گوش می‌رسد. گودهای رها شده در پایتخت می‌تواند به رانش زمین و جدا شدن جداره‌های خانه‌ها از هم منجر شود. گودهای پرخطر مردم را ترسانده، ساکنان خانه‌های کنار گودها وحشت زده‌اند: «زلزله بیاید، همه روی هم اینجا دفن می‌شویم»

  • حمید موسوی، شهردار منطقه یک: بیشتر گودهای منطقه متعلق به بخش‌های دولتی و مالی و اعتباری‌اند
  • محمد سالاری، عضو شورای شهر تهران: اگر ذی‌نفع برای ایمن سازی گود اقدام نکند، شهرداری باید راسا فرآیند ایمن سازی را انجام دهد

تهران پر است از گودهایی که قرار بوده به ساختمان‌هایی بلند تبدیل شوند اما هر یک بنا به دلایلی رها شده‌اند و اکنون به محلی پرخطر برای زیست شهروندان بدل شده‌اند. «همه گودهای پرخطری که وجود دارد از گذشته به ارث رسیدند.» این جملات محمد سالاری، رییس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر تهران به پاناست. او می‌گوید علت ایجاد این گودهای پرخطر این است که بسیاری از ساخت و سازها بدون طی کردن فرآیند قانونی صدور پروانه یا با دست‌نویس شهرداران مناطق فعالیت ساختمانی خود را آغاز کردند: «بیشتر این املاک برای مجوز بارگذاری مسیر کمیسیون ماده ۵ را هم طی کردند و اجازه گودبرداری هم به آن‌ها داده شد اما به ساخت و ساز نرسیدند.»

افشین حبیب زاده، معاون نظارت شورای اسلامی شهر تهران هم به اسکان نیوز گفته است که حدود ۴۸۵ گود در تهران وجود دارد. از این تعداد حدود ۲۰ درصد آن‌ها پرخطر است به گفته سالاری این تعداد ۲۷۵ گود پرخطر به دسته بندی‌های «بسیار پرخطر»، «پرخطر»، «میان خطر» و «کم خطر» تقسیم می‌شوند.

گودهای رها شده اما باید تعیین تکلیف شوند. شهرداری باید به مالکان هشدار دهد و مدت زمان چند روزه تعیین کند تا نسبت به ایمن سازی گودها اقدام شود. اگر هشدارها نتیجه نداد، این بار شهرداری ملزم است تا خودش گودها را پر کند. سالاری در جمع خبرنگاران می‌گوید: اگر ذی‌نفع در یک مدت زمان محدود شروع به ایمن سازی گود نکند، شهرداری تهران راسا در مناطق ایمن سازی را انجام می‌دهد، برای این پر کردن باید کم‌ترین هزینه و راحت‌ترین راه برای ایمن سازی لحاظ شود. البته پر کردن توسط خاک نیز مطرح است.» او به «همستان» می‌گوید که اگر شهرداران مناطق برای ایمن سازی احتیاج به بودجه داشته باشند، شورا می‌تواند هزینه آن را به صورت متمم بودجه تصویب کند.

گودهایی که به سامان می‌رسند
به گزارش همستان‌، منطقه یک شهرداری تهران بعد از شهرداری منطقه ۲۲ دارای بیشترین تعداد گود پرخطر است. به گفته مدیران شهری منطقه، حدود ۸۵ گود در این منطقه وجود دارد که از این تعداد ۱۹ مورد پرخطرند، ۲۰ مورد کم خطر رها شده‌اند و ۴۶ مورد هم فعالند که مشکل ایمنی ندارند. شهرداری منطقه یک تهران قرار است به صورت پایلوت تعدادی از این گودها را ظرف چند روز آینده پر کند. حمید موسوی به «همستان» می‌گوید شورا تاکنون با اعطای بودجه‌ی حدود ۱۵ میلیارد تومان برای مقاوم سازی این گودها موافقت کرده است، گودهای با خطر نسبی و متوسط هم قرار است با خاک پر شوند تا دست کم آسیبی به املاک مجاورشان وارد نکنند.

گود با خطر نسبی متوسط و کم، فعال گود پرخطر، رها شده گود با خطر نسبی متوسط و رها شده گود پرخطر فعال تعداد گود
۲۶ ۱۹ ۲۰ ۲۰ ۸۵

در زمینی به مساحت ۵ هزار متری گودالی عمیق ایجاد شده، در خیابان آقا بزرگی و خیابان صحرا، نشانی‌اش باعث شده که محلی‌ها به نام صحرا بشناسندش. گودی که می‌گویند یکی از ۳ گود متعلق به بابک زنجانی بوده و حالا متعلق به وزارت نفت است. صحرا، روبه‌روی کافه‌ای بزرگ سبز شده، پر شده از درخت‌های خودروی عرعر. گودال‌های کوچک و بزرگ آب هم در میانه‌اش جاری شده، شاید اگر به از دور دیدنش باشد، کسی با باغ هم اشتباهش بگیرد. اشتباهی که گاهی برای گودهای دیگر هم رخ می‌دهد. شهردار منطقه می‌گوید، کمیسیون ماده ۷ گاهی صرف تماشای عکس‌های ماهواره‌ای و دیدن درخت‌های خودرو، این زمین‌ها را باغ تشخیص می‌دهد و با اعتراض مالکانشان روبه‌رو می‌شود.

گود صحرا اما سال ۹۳ مجوز گودبرداری گرفته است اما مجوز ساخت و ساز ندارد. حالا چند سالی است که رها مانده اما شهردار منطقه یک تهران فرآیند پر کردن آن را آغاز کرده است.

شهردار منطقه می‌گوید، این گود متعلق به یکی از شرکت‌های زیر مجموعه وزارت راه و شهرسازی است، شرکت عمران و و نوسازی اکباتان. اختلاف زیر مجموعه‌های این شرکت با یکدیگر باعث شده تا این گود رها شود و مالک نسبت به تعیین تکلیف آن اقدام نکند. دریاچه کوچکی در میانه گودال ایجاد شده و بازهم پای گیاهان خودرو به گودال باز شده است. اطراف گودال بارگذاری‌های سنگین انجام شده. ارتفاعش را تا چند صد متر هم می‌توان تخمین زد. چند کلمه از زبان بازدیدکنندگان و عابران و آن‌ها که نخستین بار است این گود را می‌بینند، مدام تکرار می‌شود، «خطرناک»، «ترسناک».

گود بعدی نامش مرجان است، روبه‌روی مجتمع جم سنتر قرار دارد. کاربری آن تجاری و مسکونی نیست و تنها تا ۵ طبقه ارتفاع مجاز ساخت و ساز در آن است. متعلق به شهرداری است اما در دوره مدیریت شهری گذشته بودجه برای ایجاد پروژه تازه در آن کم آمد. تنها گزینه پیش روی شهرداری برای سامان دادن به این گود فروش آن است تا با پول آن بتواند بودجه پروژه‌های کوچک مقیاس محله‌ای‌اش را تامین کند. گودی که کاربری ورزشی دارد، طی قراردادی در سازمان مشارکت‌ها به شرکتی واگذار شده تا طرحی در آن اجرایی شود. شرکتی ایرانی به نام ژیان. از جزییات طرح اما عابران و بازدید کنندگان چیزی نمی‌دانند.

مالکان عمده گودها چه کسانی هستند؟
غیر از چند گودی که صاحبان آن مشخص است، تعدادی گود در منطقه یک وجود دارند که متعلق به بخش‌های دولتی و موسسات مالی و اعتباری است. این را حمید موسوی، شهردار منطقه به همستان می‌گوید: «اغلب این موسسات بعد از بروز مشکلات اقتصادی، این گودها را رها کردند، ما اکنون از طریق امور نهادها در تلاشیم تا بتوانیم دستگاه‌ها را مجاب کنیم تا نسبت به سرنوشت گودها تعیین تکلیف کنند.» او می‌گوید اگر با گفت‌وگو نتوانند مشکل را حل کنند به مراجع قضایی طرح دعوا خواهند کرد، اقدامی که هنوز رخ نداده است و تلاش شده تا با گفت‌وگو فرآیند ایمن سازی پیش برود.

گودها چه زمانی تعیین تکلیف می‌شوند؟
«در گذشته یک قاعده‌ای ایجاد شده بود که پیش از اینکه پروانه برای ساخت خانه اخذ شود، گودبرداری اتفاق می‌افتاد تا از این طریق فرآیند ساخت و ساز تسریع شود اما گاهی در فرآیند صدور پروانه مشکلاتی ایجاد می‌شد و همین باعث می‌شد تا گود رها شده باقی بماند.» موسوی ادامه می‌دهد که در سال جدید این قاعده از بین رفته و تلاش شده تا هیچ گودی بدون صدور پروانه ایجاد نشود.

به گزارش همستان‌، مدیریت شهری تهران اما می‌گوید که تا پایان امسال دیگر هیچ گود رها و پرخطری وجود ندارد. شهردار منطقه این گزاره را تایید می‌کند البته معتقد است که گودهای تازه حفر می‌شوند مهم این است که رها نشوند. «تلاش می‌کنیم تا در کمیته ایمنی منطقه گودهایی که ایجاد مشکل می‌کند را هرچه سریع‌تر سامان بخشیم.»