عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: بسیاری از متخصصین و پژوهشگران اعتقاد دارند که اختلال طیف اوتیسم یک شرایط ویران‌کننده است و با توجه به اینکه هر سال بر آمار افراد مبتلا به این اختلال افزوده می‌شود و همچنین به دلیل تأثیر غیرقابل انکار بر زندگی کودک و اطرافیان وی، موجب ایجاد نگرانی‌های زیادی شده است.
دکتر علی‌اصغر ارسطو در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: واژه اوتیسم برای نخستین بار در سال ۱۹۳۰ به عنوان یک اختلال تکامل عصبی مطرح شد. ویژگی‌های عمده این اختلال شامل نقص در برقراری تعامل اجتماعی با افراد، مهارت‌های ارتباطی ضعیف و الگوهای رفتاری محدودشونده و تکراری است.
وی بابیان اینکه اوتیسم طیف گسترده‌ای از اختلالات را در برمی‌گیرد، افزود: امروزه برخلاف گذشته، اوتیسم بر روی یک پیوستار در نظر گرفته می‌شود که در یک‌طرف آن کودکانی هستند که ازنظر تعامل اجتماعی به‌طور کامل درخودمانده، ساکت و دل‌مشغول در رفتارهای خود هستند و از طرف دیگری کودکانی با کارکرد اجتماعی خوب، بیان زبانی مناسب و رفتارهای انعطاف‌پذیر قرار دارند.

ویژگی‌های یک کودک طیف اوتیسم
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز گفت: ویژگی‌های اصلی و عمده کودکان اوتیسم، طبق نظر راهنمایی و آماری اختلالات روانی (۲۰۱۳)، شامل نقص در ارتباطات و تعاملات اجتماعی، بازی‌های تخیلی و انجام رفتارهای تکراری و کلیشه‌ای قبل از سه‌سالگی است.
این متخصص توان‌بخشی بیان کرد: وجود یک کودک مبتلابه اوتیسم فشارهای روانی زیادی به خانواده وارد می‌کند که می‌تواند به واکنش‌هایی مانند آشفتگی روانی و افسردگی، ناامیدی و کاهش بهزیستی روانی و اضطراب در اعضای خانواده و به‌طور خاص مادر خانواده منجر شود.

ژنتیک، متهم اصلی
وی عنوان کرد: محققان به این نتیجه رسیده‌اند که عوامل خطرزای محیطی، ژنتیکی و یا ترکیبی از هر دو آن‌ها در اتیولوژی (سبب‌شناسی) اوتیسم نقش دارند. هرچند که بیشتر محققان معتقد هستند که علت اصلی اختلال اوتیسم، ژنتیکی است.
ارسطو تصریح کرد: در خانواده‌هایی که یک کودک مبتلابه طیف اوتیسم وجود دارد، خطر اینکه کودکی دیگر این بیماری را داشته باشد، بیشتر است. همچنین اعتقاد بر این است که فرزندان والدین بزرگ‌سال بیشتر در معرض خطر این بیماری هستند. بااین‌حال تحقیقات بیشتری در این رابطه موردنیاز است.
وی با اشاره به تأثیر تشخیص زودهنگام اوتیسم در زندگی کودکان مبتلا، اظهار کرد: تشخیص زودهنگام این بیماری می‌تواند موجب ایجاد تفاوت عظیمی در زندگی کودکان مبتلابه اختلال طیف اوتیسم و خانواده‌های آن‌ها شود. بااین‌حال تشخیص اوتیسم همیشه آسان نیست و هیچ آزمودن آزمایشی برای آن وجود ندارد.

دیگر عوامل مؤثر در بروز اوتیسم
وی ادامه داد: امروزه تشخیص اختلالات طیف اوتیسم بر اساس دو شاخص کلی کمبودهای مداوم در ارتباط و تعامل اجتماعی در موقعیت‌های متعدد و الگوهای رفتار و تمایلات و فعالیت‌های معدود تکراری انجام می‌شود.
وی افزود: با توجه به پیچیده بودن تشخیص اوتیسم، به مجموعه استانداردی از اطلاعات از طریق مشاهده کودک، مصاحبه با والدین و همچنین اطلاعاتی که در خصوص عملکرد کودک وجود دارد، نیاز است.
این متخصص توان‌بخشی خاطرنشان کرد: اوتیسم علاوه بر اینکه یک جزء ژنتیکی قوی دارد، عوامل محیطی مختلفی از قبیل تماس با جیوه، عفونت‌های ویروسی مادر، مصرف رادیواکتیو و تالیدومید در دوره بارداری، تماس زیاد با حشره‌کش‌ها، وضعیت متابولیک مادر، سن پدر و مادر و فقدان جسم پینه‌ای بر مغز و کمبود برخی ویتامین‌ها نیز در بروز این اختلال نقش دارند.

ابهام در درمان اوتیسم
عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز ادامه داد: نیاز کودکان اوتیسم به دامنه گسترده‌ای از خدمات توان‌بخشی و آموزشی در حوزه‌های مختلف، اغلب والدین را در دستیابی به خدمات مناسب دچار سردرگمی و ابهام می‌کند که این موضوع، افزایش هزینه‌ها برای خانواده را در پی دارد.
وی با اشاره به اهمیت شناسایی به‌موقع این اختلال، گفت: با توجه به وجود مشکلات گوناگون در فرد مبتلابه اوتیسم و به‌تبع خانواده آن‌ها، شناسایی به‌موقع این افراد می‌تواند به فرد بیمار، خانواده آن‌ها و کل جامعه کمک کند.

علائم کلاسیک اوتیسم در کودکان
ارسطو بابیان اینکه اختلال طیف اوتیسم معمولاً در کودکان کم‌سن تشخیص داده می‌شود، تصریح کرد: والدین کودکان از همان ابتدا مراقب علائم کلاسیکی مانند عدم تماس چشمی، حرکات تکراری و مباحث حسی هستند. علاوه بر این، تمام کودکان توسط متخصصین اطفال ازنظر وجود علائم مربوط به این بیماری موردبررسی قرار می‌گیرند؛ بنابراین اکثر موارد طیف اوتیسم در فاصله دو تا سه‌سالگی تشخیص داده می‌شوند.
این متخصص توان‌بخشی گفت: اگر فردی فکر می‌کند که ممکن است دچار این اختلال باشد احتمالاً در ابتدا دارای علائم نسبتاً خفیفی بوده که بیماری وی در همان مراحل تشخیص داده نشده است. اگر فردی دارای علائم شدیدتری باشد، احتمالاً اشتباه تشخیصی رخ‌داده است. درگذشته در بسیاری از موارد، اختلال طیف اوتیسم با اختلال کمبود توجه و اختلال وسواس یا دیگر مشکلات روانی اشتباه گرفته می‌شد.