عده‌ای از مردم رقابت را عنصری بی‌رحمانه و ناخوشایند در نظر می‌گیرند. اما رقابت یک ویژگی بدون ارزش نیست. از نظر اجتماعی، رقابت سالم باعث بروز نوآوری می‌شود، موتوری است که پیشرفت جامعه را به همراه دارد. رقابت به افراد کمک می‌کند که مشخصه‌های مورد نیاز برای رسیدن به نهایت برتری و موفقیت را در خود پرورش دهند.

چارلز داروین معتقد بود رقابت یک عنصر غریزی است. انسان ذاتاً تمایل به رقابت و بردن دارد. او معتقد بود بقا در اثر فرآیندی به نام انتخاب طبیعی به وجود می‌آید. تنها شایسته‌ترین‌ها زنده می‌مانند. بهترین‌ها موفق می‌شوند. برای رسیدن به برتری باید عطشی سیری ناپذیر برای پیروزی و رقابت داشت. چنین محرکی باعث دستیابی به ایده‌های تازه، از بین بردن مرزها و شکستن رکوردها می‌شود. چنین محرکی در یک جامعه باعث می‌شود که همه اعضاء آن به تدریج استانداردهای برتری خود را افزایش دهند.

همیشه این تصور وجود داشته است که رقابت برای بچه‌ها مناسب نیست چرا که مفهوم شکست را در ذهن آن‌ها ایجاد می‌کند، زمانی که شخصی در یک رقابت پیروز می‌شود، به همان ترتیب یک شخص دیگر شکست می‌خورد. در حالت شاید حتی کودک حضور بچه‌های دیگر را مانع اصلی ناکامی در رسیدن به موفقیت خود در نظر بگیرد. اما توماس گود و جر بروفی، دو استاد دانشگاه فعال در رشته آموزش، معتقد هستند که بچه‌ها به واسطه رقابت سالم می‌توانند درس‌های مهمی از محیط اطراف خود کسب کنند. رقابت آن‌ها را تشویق می‌کند که روحیه جنگندگی کسب کنند، بر یک وظیفه مشخص مسلط شوند، این میل را داشته باشند که به بهترین‌ها دست یابند و تفکر نقادانه و کار تیمی را یاد بگیرند.

شرکت کنندگان یک رقابت سالم مجبورند که از قوانین مشخصی پیروی کنند و از حدود عدالت خارج نشوند. به همین دلیل به تدریج راه و رسم مبارزه منصفانه را یاد می‌گیرند.

دکتر سیلویا ریم روانشناس معتقد است رقابت باید یکی از بخش‌های بنیادین مدارس باشد، چون به کودکان یاد می‌دهد که در زندگی عنصری به نام شکست هم وجود دارد، و هنگام بروز شکست آن‌ها باید به دنبال شناسایی مشکلات و بهبود ایرادات باشند، اهداف خود را دوباره سامان‌دهی کنند و از تجربیات قبلی درس بگیرند. مردم به طور طبیعی از سقوط و اشتباه می‌ترسند، به همین دلیل داشتن روحیه صبوری در مقابله با شکست باعث افزایش پشتکار و اعتماد به نفس یک فرد می‌شود. رقابت سالم در کودکی بچه‌ها را ترغیب به ریسک کردن و مقاومت می‌کند، ویژگی‌هایی که برای موفقیت‌های آتی در دنیای واقعی حیاتی هستند.

رقابت سالم شالوده اصلی جامعه و اقتصاد است و باعث می‌شود که ارائه دهندگان خدمات (ارائه دهنده خدمات هرکسی می‌تواند باشد، از جمله ما) به‌روز، کارآمد و سازنده باشند. اگر شما تنها کسب و کار شرکت کننده در یک بازار انحصاری باشید، پیشرفت کار سختی خواهد بود. ولی اگر در یک بازار شلوغ مشغول کار باشید، مجبورید کارهایی که دیگران انجام می‌دهند را تکرار نکنید. رقابت سالم باعث می‌شود عده‌ای از افراد به دنبال راهی برای متفاوت کردن خود از بقیه باشند، حال این اقدام ممکن است از طریق فناوری، تغییراتی در محصول یا بهبود رضایت مشتری انجام شود. شرکت کنندگان یک رقابت سالم مجبورند که از قوانین مشخصی پیروی کنند و از حدود عدالت خارج نشوند. به همین دلیل به تدریج راه و رسم مبارزه منصفانه را یاد می‌گیرند.

رقابت سالم در یک اقتصاد سالم سبب می‌شود که شرکت‌ها به دنبال جذب مشتری و حفظ آن‌ها به عنوان پیروانی وفادار باشند. زمانی که چند شرکت یک خدمات مشابه ارائه می‌دهند، شرکتی دست بالا را خواهد داشت که تلاش کند رضایت مشتری از خدمات و محصولات خود را افزایش دهد.

رقابت سالم رضایت از خود و بی‌توجهی را در یک بازار اقتصادی از بین می‌رود. زمانی که یک کسب و کار پیوسته به دنبال ابتکار و نوآوری و بهبود خود باشد، این روحیه در کارکنان آن کسب و کار هم تزریق می‌شود، آن‌ها هم رضایت و بی‌خیالی را کنار می‌گذارند و تلاش می‌کنند به بهبود کسب و کاری که در آن فعال هستند، بپردازند.

رقابت همچنین باعث می‌شود که یک کسب‌وکار مخاطبان اصلی خود را به شکل بهتری بشناسد. اگر یک کسب‌وکار در یک موقعیت جغرافیایی مشخص فعالیت می‌کند و با آدم‌های مشخصی سروکار دارد، چالش‌های موجود در یک بازار رقابتی او را وامی‌دارد که به درک بهتری از مکان و زمانی که در آن قرار دارد بپردازد. چرا که در این حالت خدمات بهتری به گروه هدف خود ارائه می‌دهد.

زمانی که چند شرکت یک خدمات مشابه ارائه می‌دهند، شرکتی دست بالا را خواهد داشت که تلاش کند رضایت مشتری از خدمات و محصولات خود را افزایش دهد.

رقابت سالم همچنین بار آموزشی بالایی هم دارد. زمانی که به عنوان یک کسب و کار به تلاش‌های رقبای خود و فعالیت‌هایی که انجام می‌دهند نگاه می‌کنید، در مورد کسب‌وکار خود هم نکات مهمی را درک می‌کنید. اقدامات رقبا شما را به درک بهتری از وضعیت بازار می‌رساند و می‌فهمید در چنین بازاری چه عواملی موثر هستند و چه عواملی بی‌فایده خواهند بود.

زمانی که وارد یک فضای رقابتی می‌شوید، مجبورید که به دنبال طرح‌ریزی استراتژی باشید. باید راهی برای عبور از چالش‌های فعلی خود پیدا کنید. این‌که به این فکر کنید که در وضعیت فعلی که دارید چه نقشی می‌خواهید بازی کنید و به دنبال برنامه‌ریزی باشید قطعاً ویژگی خوبی است. در طول رقابت مهارت‌های استراتژیک شما بهبود می‌یابند و می‌توانید از این مهارت‌ها در دیگر حوزه‌های زندگی هم استفاده کنید.