نقش «خرد جنسی» در کاهش کودک‌‌آزاری

«خرد جنسی»؛ کلیدواژه‌ای که از اقدام به‌موقع انسان در برابر آگاهی خود، فرزند یا هر دو، درباره غریزه جنسی به‌عنوان یکی از غرایز پرقدرت بشر سخن می‌گوید اما توجه به اهمیت «کشف جنسیت در دوران کودکی» چگونه می‌تواند تکامل و سلامت جنسی افراد یا همان «خرد جنسی» را به منصه‌ظهور برساند؛ این پرسشی است که پاسخ به آن به چگونگی عوامل محیطی، آموزشی و فرهنگی در یک جامعه بستگی دارد.
۲۵۹ سال پیش برای نخستین بار سنگ‌بنای اندیشه نوین بشر درباره «عُرف جنسی» رقم خورد، تاریخی که آن را «نقطه تحول رفتار جنسی آدمی» نامگذاری کرده‌اند؛ یک تاریخدان انگلیسی مدعی شده: «سده هفدهم میلادی، زمانی است که نوعی «انقلاب جنسی» شکل گرفته و رویکرد تازه بشر در قبال مسایل جنسی نهادینه شده است.» اهمیت این موضوع برای جوامع پیشرفته از آن روست که توجه و بیداری ذهن انسان‌ از دوران کودکی با ابزارهایی همچون «وجدان فردی» و «خِرد» در مسایل جنسی به مرور موجب حکمفرمایی «اخلاق صحیح جنسی» در جامعه خواهد شد.

طبیعتِ انسانی کار خودش را می‌کند
اما توجه به مبحث «خرد جنسی» به همین جا خلاصه نمی‌شود چراکه انکار نشدن طبیعتِ انسانی در دوره‌های مختلف تاریخی، داده‌ای است که اندیشمندان دنیا در تحقیقات علمی خود در رابطه با مسایل جنسی بارها به آن دست یافته‌اند، این درحالی است که طبق اظهارنظر کارشناسان این حوزه، تاکنون در ایران به این موضوع نگاه علمی و تاریخی نشده است، هرچند گشتی در شبکه‌های اجتماعی بیانگر این است که در چند ماه اخیر مستندسازان و کارشناسان اجتماعی به این مسئله پرداخته‌اند اما با این همه در سال‌های اخیر جز فیلم‌هایی نظیر فیلم سینمایی «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» به کارگردانی «پوران درخشنده» کمتر دیده شده فیلمی به صورت جدی به مسایل جنسی پرداخته باشد. یعنی نه فقط نظام آموزشی که صاحبان هنر و اندیشه هم در جهت‌دهی به بینش، آگاهی‌بخشی و فرهنگسازی در این بخش غفلت کرده‌اند.
در چنین وضعی پدر و مادر، سیستم آموزشی و جامعه چه وظیفه‌ای در قبال چیدمان درست سنگ‌بنای آگاهی هر فرد از دوران کودکی و نوجوانی برعهده دارند؟ وقتی که کمترین کار برای این قشر توجه به حقوق آنان برای زندگی در شرایط امن است.

مواجه با نسلی که وقتی برای شما ندارند
جست‌وجویی کوتاه در صفحات فضای مجازی نشان می‌دهد عدم توجه به سوالات و چالش‌های ذهنی کودکان درخصوص مسایل جنسی در واقع بی‌توجهی به تربیت جنسی آنان است که نتیجه آن دغدغه‌مندی برخی والدین با طرح این پرسش است که «چگونه از انحراف جنسی فرزندمان پیشگیری کنیم؟» سوالی که پاسخ دقیق به آن می‌تواند تضمین‌کننده سلامت یک جامعه و کشور باشد؛ اینکه یک کودک باید شناخت جنسی از جنس مخالف خود پیدا کند نه صرفا تفاوت جنسیت.
از سوی دیگر، اینکه ایران در مرحله «بحران جنسی» است یا «فاجعه جنسی» و یا دوره «پیشاانقلاب جنسی»، تفاوت چندانی در وضعیت ماجرا ندارد چراکه به قول معروف جلوی ضرر را هر وقت بگیری منفعت است، به عبارت بهتر حالا چه باید کرد؟ آنهم در وضعیتی که توجه به پیدا و پنهان زیست جنسی ایرانیان همزمان با تغییر نسل جدید و شکاف‌های شدید بین نسلی اهمیت آن را دوچندان کرده است، موضوعی که یاسر عرب، مستندساز درباره آن به «تسنیم» می‌گوید: «با نسلی مواجهیم که با هری‌پاتر هم به زور ارتباط برقرار می‌کند و دائما سرش توی گوشی است و به خاطر زمان زیادی که در فضای مجازی صرف می‌کند بالاتر از یک دقیقه برای شما وقت نمی‌گذارد.» به عقیده او، «مدیران رسانه ملی زبان دهه هشتادی‌ها را بلد نیستند. آموزش‌های مناسب در زمینه مسایل اعتقادی و جنسی نیز برای این گروه مخاطب وجود ندارد.»
در این میان، وقوع اتفاق‌هایی مانند پخش فیلم غیراخلاقی برای دانش‌آموزان از سوی معاون مدرسه‌ای در غرب تهران و شکایت والدین این دانش‌آموزان نشان می‌دهد زنگ خطر بی‌توجهی یا کم‌توجهی به «آموزش جنسی» خیلی وقت است به صدا درآمده چراکه که به طور قطع این حادثه فقط محدود به همین مدرسه در کشور و همین مسئول آموزشی نمی‌شود.
عواقب جبران‌ناپذیر چنین مواردی بروز تجاوز جنسی و افزایش خشونت در میان افراد است درحالی که «آموزش» حلقه مفقوده این تفکر است که می‌گوید صحبت از مسایل جنسی ورود به مسایل محرمانه است و نکوهش‌پذیر.
عرب که هشت سالی هست درباره مسایل و چالش‌های جنسی جامعه ایران تحقیق می‌کند، معتقد است: «آموزش جنسی باید به مرور تبدیل به مهارت شود زیرا تا زمانی که نوجوان یاد نگیرد که در موقعیت‌های خطرناکی که در جامعه برایش رخ می‌دهد چگونه عکس‌العمل نشان دهد، نمی‌توان مطمئن بود که افراد در مقابل آزار‌های جنسی امنیت دارند.»

عقلانیت جنسی و کاهش کودک‌آزاری
همه اینها درحالی است که از یک سو باید مدیران فرهنگی به شناخت از رفتار نسل نوجوان فعلی ایران دست یابند و از سوی دیگر، پدر و مادرها باید شیوه درست مواجهه با کودکان خود را آموزش ببینند؛ اینکه او را با بدن و حریم خصوصی‌اش آشنا کنند و پاسخ‌های مناسبی هم برای پرسش‌های او داشته باشند.
در اینجا، عرب مبحث «عقلانیت جنسی» و اهمیت آن در کاهش معضل کودک‌آزاری را مطرح می‌کند؛ موضوعی که به گفته او در کشورهای دیگر هم امتحان پس داده است. عرب مدعی است با وجود مشکلاتی که در ایران بر سر راه ورود آن به مسایل آموزشی وجود دارد اما پیاده‌سازی این طرح در مقطعی نشان داده در ایران هم نتایج مثبت خود را به دنبال داشته است.
با این توضیح، حالا که چند وقتی است بر سر در کلینیک‌های سلامت خانواده یا کلینیک خانواده داخل پرانتز «سلامت جنسی» نوشته شده تا احتمالا قدمی برای انسجام خانواده و جامعه ایرانی برداشته شود چه بهتر که مدیران فرهنگی نیز فکری برای برداشتن فاصله خود با نسل نوجوان کنند چراکه یک راه تجزیه فرهنگی کشور درست از همین غفلت‌ها و شاید تفکرات بسته ناشی می‌شود که این خودش یک بحران است آنهم در وضعیتی که در سال‌های اخیر اخبار کودک‌آزاری در ایران به‌ویژه در کلانشهرهایی مثل تهران و مشهد هولناک بوده است.