آقای وزیر علوم! مشکل پیچیده‌تر است

‏سال‌ها بود که بسیاری از کارشناسان محیط زیست و استادان دانشگاه تذکر می‌دادند که انتشار کاغذی پایان‌نامه‌ها هیچ ضرورتی ندارد و باعث اتلاف منابع و تخریب محیط زیست می‌شود.

اما فرایندهای بوروکراتیک در حوزه تصمیم‌گیری باعث شده بود این روند همچنان ادامه یابد.

به گزارش پایگاه خبری همستان روز چهارشنبه پنجم تیرماه، معاون آموزشی وزارت علوم خبر داده است که از این پس چاپ کاغذی پایان نامه‌ها، رساله‌ها و گزارش‌های درسی در همه مقاطع و رشته ها ممنوع خواهد بود.

اتفاق خوبی است. حضور فعال در جهان دیجیتال، الزامات و اقتضائات خود را دارد و اگر نتوانیم با تصمیمات در خور، ازین امکان‌های پدیدآمده در جهان جدید بهره ببریم، احتمالا هیچ‌گاه نخواهیم توانست مشکلات پیش‌رویمان را حل کنیم. اما معضل پایان‌نامه‌ها فقط محدود به چاپ نسخه کاغذی آنها نیست.

بیش از یک دهه است که مؤسسات و سازمان‌های مختلفی شکل گرفته‌اند که در ازای پول برای دانشجویان پایان‌نامه می‌نویسند. بدتر از آن، کار به جایی رسیده که پایان‌نامه‌های یک دانشکده را برای ارائه در دانشکده دیگر به ثمن بخس می‌فروشند.

کافی است سری به میدان انقلاب در تهران یا دفاتر تأسیس شده در حوالی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی در شهرهای بزرگ بزنید و از حجم آگهی‌های مرتبط با این موضوع یا دفتر و دستک‌هایی که بدین منظور راه‌اندازی شده حیرت کنید.

جالب اینکه دایره نفوذ این مؤسسات به خوابگاه‌های دانشجویی هم کشیده و برخی دانشجویان عملاً به دلال‌های این مؤسسات بدل شده‌اند.

اشتباه نکنید. گزارش‌گران و پژوهشگرانی که در این سال‌ها به این موضوع پرداخته‌اند معتقدند قضیه فقط منحصر به یک دفتر فنی و یک پرینتر نیست. بسیاری ازین مؤسسات توسط فارغ‌التحصیلان زبده دانشگاه‌ها اداره می‌شوند. آنها هم سلیقه استادان مربوطه را می‌شناسند و هم به خوبی می‌دانند حفره‌های سیستم‌های نرم‌افزاری که برای جلوگیری ازین کار راه‌اندازی شده چیست. آنها به خوبی می‌دانند مثلا پایان‌نامه ده‌ سال پیش دانشگاه شیراز را به کدام دانشکده می‌توان دوباره عرضه کرد.

اگر وزارت علوم عزمی دارد برای مواجهه با این فساد سیستماتیک که در ساختار آموزش عالی رخنه کرده، نباید مواجهه‌اش با معضل پایان‌نامه‌ها را صرفا محدود به انتشار نسخه چاپی آنها کند. مشکل، پیچیده‌تر است.